سيد علي اكبر قرشي
91
قاموس قرآن ( فارسي )
و نسبت ناشايستى داديد مجمع البيان عقيده دارد كه لفظ باء از « شيئا » حذف شده است در اين صورت متعدى بنفسه نيست . ولى اقرب الموارد آن را بمعنى فعل و متعدى بنفسه گرفته گويد : « جاء الشّىء : فعله و منه فى القرآن * ( « لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إِدًّا » ) * لازم و متعدى هر دو آمده است . در مجمع از زجّاج نقل كرده در * ( « فَقَدْ جاؤُ ظُلْماً وَزُوراً » ) * فرقان : 4 تقدير « بظلم » است و گويد : جايز است كه بمعنى « اتوا ظلما » باشد . جيب : قلب . سينه ( قاموس ) * ( وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ . . . ) * نور : 31 چارقدهاى خود را بسينهء خويش بزنند در مجمع البيان گويد : زنان مأمور شدند اطراف چارقدهاى خود را بر سينه ها بيافكنند تا گردنشان پوشيده شود . گفتهاند : وقت نزول آيه زنان ، اطراف چارقد و روسرى را جمع كرده به پشت سر ميانداختند و سينه هايشان آشكار ميشد . قاموس و اقرب الموارد معناى اوّلى جيب را قلب و سينه گفته است ولى از گفته مجمع البيان پيداست كه جيوب را بمعنى گريبانها ( يقهء لباس ) گرفته است فرموده : جيوب كنايه از سينه هاست زيرا گريبانهاست كه روى سينه ها را ميپوشاند . ولى اگر جيوب را سينه ها معنى كنيم از لحاظ آيه و لغت اشكالى نخواهد داشت به نظر ميايد گريبان لباس را به جهت روى سينه بودن جيب القميص گفتهاند به عكس آنكه طبرسى فرموده است . در نهج البلاغه در تعريف صحابه فرموده است « اذا ذكر الله هملت اعينهم حتّى تبلّ جيوبهم » خطبهء : 95 آنگاه كه خدا ياد ميشد چشمهايشان اشك ميريخت كه سينه ها يا گريبانهايشان تر ميگرديد .